38 lượt xem

Sốt xuất huyết Dengue – Triệu chứng và cách điều trị

Sốt xuất huyết Dengue

Sốt xuất huyết Dengue – Triệu chứng, Điều trị và chăm sóc

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, bệnh có đặc điểm là xuất huyết và truy tim mạch, bệnh nhân nếu không được điều trị kịp thời và đúng mức, dễ đi đến tử vong.

Sốt xuất huyết Dengue
Sốt xuất huyết Dengue

MẦM BỆNH

Virus Dengue thuộc nhóm Arbovirus, truyền qua vết đốt của muỗi. Có 4 typ gây bệnh cho người, có miễn dịch chéo. Virus Dengue rất mong manh, không sống được ở nhiệt độ bình thường; nhưng lại tồn tại khá lâu trong trạng thái đông lạnh hay đông khô. Virus cũng bị bất hoạt nhanh chóng bởi desoxycholat , các dung môi hữu cơ, các chất tẩy…

DỊCH TỄ

Sốt xuất huyết Dengue đang là vấn đề hàng đầu ở các nước Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương. Ngoài ra, theo ghi nhận của Tổ chức Y tế Thế giới thì một số nước châu Mỹ, châu Phi nhiệt đới, một số nước ôn đối Bắc Mỹ, Địa Trung Hải, Ân Độ, Srilanca, một số đảo ở vịnh Caribe cũng có nguy cơ sốt xuất huyết.

  • Nguồn nhiễm

Người bệnh là nguồn nhiễm, trong suốt thời gian bệnh có virus trong máu. Phần lớn bệnh nhân là trẻ em. Nhưng trẻ đã nhiễm virus một lần, nếu nhiễm lần nữa thì dễ bị rơi vào tình trạng shock.

  • Trung gian truyền nhiễm

Muỗi Aedes Aegypti cái đi hút máu bệnh nhân là có thể truyền bệnh ngay. Loại muỗi này sống quanh nhà, đẻ trứng ở những nguồn nước sạch, hút máu người vào ban ngày. Chỉ số muỗi Bretau hoặc chỉ số nhà có bọ gậy hay được dùng để theo dõi sự phát triển của sốt xuất huyết Dengue.

Vào mùa mưa, muỗi phát triển nhiều, các trường hợp bệnh cũng tăng.

  • ở Việt Nam

Cứ mỗi  – 5 năm, sốt xuất huyết Dengue lại phát thành dịch lớn vào khoảng tháng 6 đến tháng 10, mùa mưa. Bệnh thường xảy ra ở nơi đông dân cư, vệ sinh môi trường kém, trẻ bị bệnh thường trong lứa tuổi 2 — 9, các trẻ bụ bẫm, khoẻ mạnh lại có khuynh hướng diễn tiến nặng, dễ rơi vào tình trạng shock.

BỆNH SINH

Bệnh nhân nhiễm 1 trong 4 typ Dengue sau khi hồi phục, cơ thể sẽ tạo kháng thể chống typ đó. Nếu bệnh nhân bị nhiễm một typ Dengue khác, sự gia tăng ào ạt kháng thể theo kiểu nhắc lại xảy ra, kháng thể phản ứng chéo với typ Dengue lần này tạo ra phức hợp kháng nguyên — kháng thể. Hệ thống bổ thể được hoạt hoá làm tổn thương tính thấm của vách huyết quản và gây giảm tiểu cầu. Do đó, shock và xuất huyết xảy ra.

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

Thời gian ủ bệnh: 5-7 ngày, sau đó xuất hiện các hội chứng.

Hội chứng nhiễm khuẩn:

  • Sốt cao hên tục 39 — 40°c, không kèm lạnh run, kéo dài 2-4 giờ.
  • Rối loạn tiêu hoá.
  • Bỏ ăn, nôn ói, đau bụng, táo bón.
  • Gan đến.
  • Ban có ngứa (ít gặp).

Hội chứng đau:

  • Đau mình mẩy, đau khớp, đau sau hốc mắt, đau tăng khi đi lại.
  • Trẻ mệt, quấy khóc vật vã.

Hội chứng tim mạch:

  • Xuất hiện từ ngày 2-6 của bệnh.
  • Mạch nhanh, tăng theo nhiệt độ.
  • Huyết áp giảm nhẹ sau đó hồi phục.
  • Tiểu ít.

Trong một số trường hợp, shock xuất hiện (ngày 3-6 của bệnh).

Các dấu hiệu báo động (tiền shock):

  • Bứt rứt, hốt hoảng, li bì hơn, nhiệt độ hạ nhanh.
  • Đau bụng tăng, nhất là ở hạ sườn phải, nôn nhiều .
  • Tay chân lạnh, tím tái quanh môi.
  • Tiểu ít mặc dù uống nhiều nước, bụng chướng.
  • Da nổi bông.

Khi shock xuất hiện:

  • Huyết áp hạ, kẹt huyết áp.
  • Mạch nhanh, yếu, không bắt được.
  • Mệt lả, da tím lạnh, lơ mơ.
  • Shock thường ngắn (24 giờ) nếu điều trị đúng, qua được.

Hội chứng xuất huyết

  • Có thể xảy ra trong giai đoạn sốt hay hết sốt.
  • Xuất huyết nhẹ (Lacet (+), chấm xuất huyết).
  • Có các dạng xuất huyết khác nhau: Chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn hay đi cầu ra máu.
  • Dưới da: Chấm xuất huyết ở mặt trước cẳng chân, mặt trong cánh tay, lòng bàn tay, bàn chân.
  • Giai đoạn nguy hiểm từ 3-6 ngày dễ xảy ra shock. Sau 7 ngày bệnh từ từ hồi phục.

Phân loại:

  • Sốt xuất huyết độ I: Sốt, đau nhức, mạch -huyết áp bình thường. Lacet (+).
  • Sốt xuất huyết độ II: Độ I kèm xuất huyết nhẹ.
  • Sốt xuất huyết độ III: Truy mạch, xuất huyết vừa, tiền shock.
  • Sốt xuất huyết độ IV: Shock thực sự.

Sốt xuất huyết Dengue cách điều trị:

Phần lớn các trường hợp đều được điều trị tại nhà và theo dõi tại cơ sở y tế. Chủ yếu là điều trị triệu chứng. Phải theo dõi chặt chẽ phát hiện sớm sốc xảy ra để xử lí kịp thời.

Điều trị triệu chứng

Nếu sốt cao hơn 39 độ, thì cho thuốc hạ nhiệt, nới lỏng quần áo và lau mặt bằng nước ấm. Thuốc hạ nhiệt paracetamol là nên dùng , liều dùng khoảng từ 10 – 15 mg/kg cân nặng/lần, cách nhau mỗi lần là 4-6 giờ. Chú ý tổng liều paracetamol không quá 60mg/kg cân nặng/24h. Không dùng aspirin (acetyl salicylic acid) và analgin để điều trị vì nó có thể gây xuất huyết, toan máu.

Bù dịch sớm bằng cách uống: Khuyến khích người bệnh uống nhiều nước như oresol hoặc nước sôi để nguội, nước trái cây (nước dừa, cam, chanh, …) nước cháo loãng với muối.

Điều trị Sốt xuất huyết Dengue khi có dấu hiệu nguy hiểm:

– Người bệnh được cho nhập viện điều trị, chỉ định truyền dịch: Nên xem xét truyền dịch nếu người bệnh không uống được, nôn nhiều, biểu hiện mất nước, hematocrit tăng cao khi huyết áp vẫn ổn định. Dịch truyền bao gồm: Ringer lactat, NaCl 0,9% (xem Phụ lục 4: Sơ đồ truyền dịch trong sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo).

– Chú ý: ở người bệnh ≥ 15 tuổi có thể xem xét ngưng dịch truyền khi hết nôn, ăn uống được. Sốt xuất huyết Dengue trên cơ địa đặc biệt như phụ nữ mang thai, trẻ nhũ nhi, người béo phì, người cao tuổi; có các bệnh lý kèm theo như đái tháo đường, viêm phổi, hen phế quản, bệnh tim, bệnh gan, bệnh thận, …; người sống một mình hoặc nhà ở xa cơ sở y tế nên xem xét cho nhập viện theo dõi điều trị.

Điều trị sốt xuất huyết Dengue nặng: Người bệnh phải được nhập viện điều trị cấp cứu.

Phòng bệnh

Thực hiện công tác giám sát, phòng chống sốt xuất huyết Dengue theo quy định của Bộ Y tế. Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh. Biện pháp phòng bệnh hiện nay chủ yếu là kiểm soát những con côn trùng trung gian truyền bệnh như tránh muỗi đốt, tiêu diệt bọ gậy (loăng quăng), phun diệt trừ muỗi trưởng thành, vệ sinh môi trường cho sạch sẽ loại bỏ ổ chứa nước đọng. Những chỗ ô nhiểu úng nước để loại bỏ nguy cơ mắc bệnh một cách tối ưu nhất.

Blog Uyên My cung cấp nội dung chi tiết
Sốt xuất huyết Dengue – Triệu chứng và cách điều trị
Tên bài báo
Sốt xuất huyết Dengue – Triệu chứng và cách điều trị
Thông tin mô tả
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, bệnh có đặc điểm là xuất huyết và truy tim mạch, bệnh nhân nếu không được điều trị kịp thời và đúng mức, dễ đi đến tử vong.
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Blog uyên my vì sức khỏe
Logo
Cheap Website Traffic